TH EN

Home : สาระน่ารู้เรื่องสุขภาพ : หู คอ จมูก

ปวดหู

 
 
ผู้ที่มีอาการปวดหูหรือเจ็บหู หลังจากเช็ดหูหรือแคะหู อาจเป็นสัญญาณบ่งบอกว่า หูชั้นนอกมีการอักเสบ ซึ่งหากเป็นมากๆ อาจรุนแรงจนลุกลามเข้าไปยังหูชั้นกลางได้ โดยปกติแล้วรูหูส่วนนอกจะทำหน้าที่ป้องกันสิ่งแปลกปลอม หรือเชื้อโรคไม่ให้ผ่านเข้าไปในหู โดยจะสร้างขี้หูขึ้นมาเพื่อต่อต้านสิ่งแปลกปลอม ยับยั้งการเติบโตของแบคทีเรียและเชื้อรา
 
การที่เราพยายามแคะหรือเขี่ยขี้หูออกจะทำให้สารเคมีที่ทำหน้าที่ปกป้องและไขมันที่ทำหน้าที่ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิวหนังของรูหูเสียหน้าที่ไป การล้างหูด้วยสบู่บ่อยๆ ทำให้ขี้หูถูกละลายออกไปจนเกิดภาวะเป็นด่างในรูหูส่วนนอก เชื้อโรคจึงเจริญเติบโตได้ดี การแคะหูโดยใช้นิ้วมือหรือวัตถุต่างๆ ทำให้เกิดรอยถลอกเป็นแผลขึ้นในหูและอาจอักเสบได้
 
อาการที่บ่งบอกว่าหูชั้นนอกอักเสบ คือ มีอาการคัน ระคายเคือง ปวดหู หูอื้อ หรือมีของเหลวไหลออกจากหู สิ่งที่สังเกตุเห็นคือผิวหนังของรูหูส่วนนอกจะบวมแดงเฉพาะที่ อาจเห็นเป็นหัวฝีหรือบวมทั้งหมด พบหนองที่มีกลิ่นเหม็นภายในหู เวลาเคลื่อนไหวใบหูจะมีอาการเจ็บมาก อาจพบต่อมน้ำเหลืองบริเวณหน้าหรือหลังหู ในรายที่เป็นมากอาจทำให้ใบหูยื่นไปข้างหน้า กระดูกหูบวม แดง และกดเจ็บ หรือมีอาการอัมพาตของเส้นประสาทสมองบางเส้นได้
 
การป้องกันหูชั้นนอกอักเสบที่ดีที่สุด คือ ไม่แคะหรือเขี่ยขี้หูออก ถ้าหูอื้อหรือมีขี้หูควรให้แพทย์ส่องกล้องเอาออกให้
 
 
 
สาเหตุของอาการปวดหู เกิดได้จากโรคของหูเอง (หูชั้นนอก, หูชั้นกลาง, หูชั้นใน) และจากอวัยวะข้างเคียงดังนี้
 
สาเหตุจากหูชั้นนอก
โรคติดเชื้อ เช่น แบคทีเรีย, ไวรัส, เชื้อรา
การติดเชื้อแบคทีเรีย จะมีอาการปวด, บวมแดงที่ใบหู
ช่องหูชั้นนอกอักเสบ เกิดจากการแคะหูหรือปั่นหู น้ำเข้าหู
อาการ ปวด บวมในช่องหู, มีหนองไหล (ในผู้ป่วยเบาหวานจะมีอาการรุนแรง, มีไข้สูง ต้องรีบปรึกษาแพทย์)
การรักษา ยาปฏิชีวนะกินหรือฉีด, ยาหยอดหู
การติดเชื้อไวรัส เช่น เริมที่ใบหู จะมีตุ่มน้ำที่หู และปวดแสบปวดร้อน
การรักษา ให้ยากลุ่ม Acyclovia, สเตียรอยด์, ยาแก้ปวด
แมลงเข้าหู, สิ่งแปลกปลอม, ขี้หูอุดตัน, บาดแผลจากอุบัติเหตุ
แมลงเข้าหู ถ้าแมลงยังมีชีวิตจะปวดหูมาก ให้ใช้น้ำมันมะกอกหยอดหูเพื่อให้แมลงตายแล้วไปพบแพทย์เพื่อนำแมลงออก
การรักษา ใช้ยาละลายขี้หู คีบขี้หูและสิ่งแปลกปลอมออก
เนื้องอก หรือมะเร็ง มักพบในคนอายุ 40 ปีขึ้นไป
อาการ มีแผลเรื้อรังที่หู อาจทำให้มีอาการปวด
การรักษา การผ่าตัด, ฉายรังสี
สาเหตุจากหูชั้นกลาง
การอักเสบของหูชั้นกลาง เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัส ซึ่งมักเกิดตามหลังไข้หวัด ผู้ป่วยจะมีอาการปวดหู หูอื้อ ในเด็กเล็กมักใช้นิ้วแหย่หู ไม่ยอมให้จับหู มีไข้ และอาจมีหนองไหลจากหู ไม่ควรปล่อยให้เป็นหวัดยาวนาน รีบรักษาเมื่อมีอาการน่าสงสัยควรรีบไปพบแพทย์หู คอ จมูก
การรักษา ยาปฏิชีวนะ, ยาแก้ปวด
อาการปวดหูเนื่องจากการดำน้ำ หรือนั่งเครื่องบิน ผู้ป่วยจะมีอาการปวดหู หูอื้อ ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงความกดดันของอากาศรอบตัวกับความดันในหู (Barotrauma)
การป้องกัน เช่น อมลูกอม เคี้ยวหมากฝรั่ง หรือให้ดูดขวดนมในเด็กทารกในขณะขึ้นเครื่องบิน รวมทั้งการเรียนรู้เทคนิคในการปรับความดันในหูขณะดำน้ำ
สาเหตุจากหูชั้นใน
ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดหูเวลาที่ได้ยินเสียงดัง ซึ่งอาจเกิดจากความผิดปกติของหูชั้นในหรือเส้นประสาทหูเสื่อม นอกจากนี้มักมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น มีเสียงดังในหูหรือการได้ยินลดลง
การรักษา แนะนำให้ไปปรึกษาแพทย์หู คอ จมูก
สาเหตุของอาการปวดหูที่ไม่ได้มาจากโรคของหู แต่มาจากอวัยวะข้างเคียง
เกิดจากการปวดร้าวมาตามเส้นประสาทที่มีการเชื่อมต่อกับบริเวณของหู เช่น
ฟันผุ เหงือกอักเสบ
ต่อมทอนซิล หรือคออักเสบ
ไซนัสอักเสบ
โรคของข้อต่อกระดูกขากรรไกร
เนื้องอกทางหู คอ จมูก
 
โดย นพ.ณรงค์ เสรีศิริขจร
แพทย์หู คอ จมูก